COVID-19 ve Ağız Sağlığı Arasındaki Bilimsel Bağ
- Beyaz Klinik
- 30 Ara 2025
- 3 dakikada okunur
(Genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi niteliğinde değildir.)
Neden COVID-19 ve ağız sağlığını birlikte düşünmeliyiz?
COVID-19’u genellikle akciğerleri tutan bir solunum yolu enfeksiyonu olarak konuşuyoruz; ancak artık biliyoruz ki hastalık, bağışıklık sistemini ve damarları da içine alan bütüncül bir inflamasyon tablosu ile seyrediyor. Ağız ve dişeti dokuları da bu sistemin bir parçası.
Son yıllarda yayınlanan çalışmalar, periodontal hastalıkların (özellikle periodontitis) COVID-19’un daha ağır seyriyle ilişkili olabileceğini; COVID-19 geçiren hastalarda tat kaybı, ağız kuruluğu, mukozal lezyonlar gibi belirgin ağız içi bulgular görülebildiğini; pandemi döneminin, özellikle çocuk ve gençlerde, çürük riski ve ağız hijyeni alışkanlıklarını olumsuz etkileyebildiğini gösteriyor.
Periodontitis ve COVID-19’un Şiddeti Hakkında Ne Biliyoruz?
Periodontitis, dişleri çevreleyen destek dokuların (dişeti, kemik vb.) kronik inflamatuvar bir hastalığıdır. Tedavi edilmediğinde diş kaybına yol açabildiği gibi, uzun süren inflamasyon nedeniyle sistemik sağlık üzerinde de etkileri olabileceği uzun zamandır tartışılmaktadır.
COVID-19 döneminde yapılan bazı çalışmalar, periodontitis ve hastalığın ağır seyri arasında ilişki olabileceğini göstermiştir.
Katar’da yapılan geniş bir olgu-kontrol çalışmasında, periodontitisli COVID-19 hastalarında yoğun bakıma yatış, entübasyon ve ölüm riskinin periodontal olarak sağlıklı bireylere göre daha yüksek olduğu bildirilmiştir.
Benzer bir şekilde, Suudi Arabistan ve farklı ülkelerden gelen kohort verilerinde de, periodontitisli bireylerde COVID-19 komplikasyonlarının daha sık görülebildiği; bu ilişkide diyabet ve hipertansiyon gibi eşlik eden hastalıkların da önemli rol oynadığı vurgulanmıştır.
2023 ve 2024 yıllarında yayımlanan sistematik derleme ve meta-analizlerde, periodontal hastalık ile ağır COVID-19 sonuçları (hastaneye yatış, yoğun bakım, ölüm) arasında anlamlı bir ilişki olduğu, ancak çalışmaların gözlemsel niteliği nedeniyle kesin bir nedensellik (doğrudan sebep–sonuç ilişkisi) kurulamayacağı ifade edilmiştir.
Türkiye’den geriye dönük hasta dosyalarıyla yapılan çalışmalarda da, periodontal hastalık şiddeti arttıkça COVID-19 şiddetinin de arttığına dair bulgular rapor edilmiştir.
Bu bulgular, periodontitisin:
· sistemik inflamasyonu artırması,
· COVID-19’da ağır seyirle ilişkili kronik hastalıklarla (diyabet, hipertansiyon vb.) ortak risk faktörlerini paylaşması,
· ağız boşluğundaki patojen yükünü yükseltmesi
gibi mekanizmalar üzerinden hastalık seyrini etkileyebileceği hipotezini güçlendirmektedir. Ancak bugün için “periodontitis COVID-19’a neden olur” veya “periodontal tedavi COVID-19’u önler” şeklinde bir iddia, bilimsel kanıt düzeyini aşan bir yorum olacaktır.
Bu nedenle mevcut veriler, iyi ağız hijyeninin ve periodontal sağlığın genel sağlığın bir parçası olarak desteklenmesi gerektiğini, fakat bunun COVID-19’a karşı tek başına koruyucu veya tedavi edici bir yöntem gibi sunulmaması gerektiğini göstermektedir.
Bilgilendirici Not: “Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; çocuklarınızın beslenmesi ve ağız–diş sağlığıyla ilgili kişisel değerlendirme için diş hekiminize danışmanız önerilir.”
Kaynaklar:
1. Marouf N, et al. Association between periodontitis and severity of COVID-19 infection: A case-control study. J Clin Periodontol. 2021;48(4):483–491
2. Karasu YÖ. The Relationship Between COVID-19 And Periodontitis. (Türkçe makale, DergiPark, 2025).
3. Al-Maweri SA, et al. The impact of periodontal disease on the clinical outcomes of COVID-19: A systematic review. 2023.
4. Tenrisau D, et al. Correlation between periodontal disease and COVID-19: A meta-analysis. J Dentomaxillofac Sci. 2023.JDMFS
5. Aragoneses J, et al. Oral Manifestations of COVID-19: Updated Systematic Review With Meta-Analysis. Front Med (Lausanne). 2021.
6. Avais LS, et al. Oral manifestations in the post COVID-19 condition: A systematic review. Rev Med Virol. 2025.Wiley Online Library
7. Khoshkalam Z, et al. Does COVID-19 cause xerostomia? A systematic review. 2025.SpringerLink
8. Aliberti A, et al. Unveiling the Oral Lesions, Dysgeusia and Osteonecrosis in COVID-19 Patients: A Systematic Review. J Clin Med. 2025;14(4):1267.MDPI
9. Hatipoğlu Palaz Z, et al. The Impact of the COVID-19 Pandemic on the Oral Health of Children at High Caries Risk. Dent J. 2024.MDPI
10. Memarpour M, et al. Impact of the COVID-19 Pandemic on Oral Health Behaviors in Children. 2024.PMC
11. Schuller AA, et al. Impact of COVID-19 lockdown on the oral health behaviour of young children. 2024.
12. Melnic A, et al. Dental caries and oral hygiene in Romanian children in the context of the COVID-19 period. 2025
13. Mania L, et al. Impact of symptomatic COVID-19 on children’s oral health and saliva microbiome. 2024
Yorumlar